Koroner Arter Hastalığı Nedir? Belirtileri, Tanı ve Tedavi Yöntemleri

Koroner Arter Hastalığı Nedir?

Koroner arter hastalığı, kalp kasını besleyen koroner damarların daralması veya tıkanması sonucu ortaya çıkan ciddi bir kalp-damar hastalığıdır. Bu durumun en sık nedeni ateroskleroz, yani halk arasında bilinen adıyla damar sertliğidir.

Ateroskleroz; orta ve büyük çaplı atardamarlarda yağ, kolesterol ve çeşitli maddelerin damar duvarında birikmesiyle gelişir. Zamanla bu birikimler damar içinde daralmaya neden olur. Koroner damarlar etkilendiğinde ise kalp kasına giden kan akımı azalır.

Kan akımının azalması; göğüs ağrısı, nefes darlığı, efor kapasitesinde düşme ve ilerleyen durumlarda kalp krizine yol açabilir.

Koroner Arter Hastalığı Neden Önemlidir?

Koroner arter hastalığı, dünyada en sık görülen ölüm nedenlerinden biridir. Hastalık bazı kişilerde belirgin şikâyetlerle ortaya çıkarken, bazı hastalarda uzun yıllar sessiz şekilde ilerleyebilir.

Özellikle risk faktörlerine sahip bireylerde hastalığın erken tanınması, kalp krizi ve ani kalp ölümü gibi ciddi sonuçların önlenmesi açısından büyük önem taşır.

Kalp Krizi ile İlişkisi

Kalp krizi, kalp kasının yeterli kan ve oksijen alamaması sonucunda kalp kası hücrelerinin zarar görmesi veya ölmesiyle meydana gelir.

Koroner damarlardaki darlık ilerleyerek tam tıkanıklığa neden olduğunda kalp krizi gelişebilir. Damar tıkanıklığının yeri ve derecesine göre kalp kası farklı oranlarda etkilenebilir.

Koroner Arter Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

Koroner arter hastalığı her hastada aynı belirtilerle görülmeyebilir. Bazı hastalarda tipik göğüs ağrısı olurken, bazı hastalarda hastalık sessiz seyredebilir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Göğüs ağrısı veya göğüste baskı hissi
• Nefes darlığı
• Çabuk yorulma
• Efor kapasitesinde azalma
• Sırt, çene, boyun, omuz veya kola yayılan ağrı
• Soğuk terleme
• Çarpıntı
• Halsizlik
• Ani gelişen göğüs sıkışması

Özellikle eforla ortaya çıkan ve dinlenmekle azalan göğüs ağrısı koroner arter hastalığı açısından dikkatle değerlendirilmelidir.

Koroner Arter Hastalığı Risk Faktörleri

Koroner arter hastalığı gelişiminde birçok risk faktörü rol oynar. Başlıca risk faktörleri şunlardır:

• Yüksek kolesterol
• Hipertansiyon
• Diyabet
• Sigara kullanımı
• Ailede koroner arter hastalığı öyküsü
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Sağlıksız beslenme
• Fazla kilo
• İleri yaş
• Stres

Özellikle birinci derece yakınlarında erken yaşta koroner arter hastalığı bulunan kişiler daha yüksek risk altındadır. Erkeklerde 45 yaşından, kadınlarda ise 55 yaşından önce görülen koroner arter hastalığı ailevi risk açısından önemlidir.

Kolesterol ve Koroner Arter Hastalığı

Yüksek kolesterol, koroner arter hastalığı açısından en önemli risk faktörlerinden biridir. Damar duvarında biriken yağ ve kolesterol zamanla damar sertliğine ve damar daralmasına neden olabilir.

Bu nedenle 20 yaşını doldurmuş bireylerin belirli aralıklarla lipid profili ölçümü yaptırması önerilir. Ailevi hiperlipidemi gibi genetik kolesterol bozukluklarının erken tanınması da kalp-damar hastalıklarının önlenmesi açısından önemlidir.

Tanı Nasıl Konulur?

Koroner arter hastalığı şüphesi olan bireyler bir kardiyoloji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir. Değerlendirme sırasında hastanın şikâyetleri, risk faktörleri, aile öyküsü ve muayene bulguları birlikte ele alınır.

Tanıda kullanılan başlıca yöntemler şunlardır:

• Lipid profili
• Elektrokardiyografi, yani EKG
• Efor testi
• Miyokard perfüzyon sintigrafisi
• Koroner BT anjiyografi
• Koroner anjiyografi

Risk faktörleri bulunan bireylerin düzenli kardiyoloji kontrolünden geçmesi erken tanı açısından önemlidir.

Koroner Anjiyografi Nedir?

Koroner anjiyografi, koroner damarların kontrast madde verilerek görüntülenmesini sağlayan bir tanı yöntemidir. Bu işlem sayesinde kalbi besleyen damarlardaki darlık veya tıkanıklıklar ayrıntılı şekilde değerlendirilebilir.

Koroner anjiyografi sonucuna göre hastaya en uygun tedavi yöntemi planlanır.

Koroner Arter Hastalığında Tedavi Seçenekleri

Koroner arter hastalığında tedavi, damar darlığının derecesine, hastanın genel sağlık durumuna, eşlik eden hastalıklara ve şikâyetlerin ciddiyetine göre belirlenir.

Tedavi seçenekleri genel olarak dört başlık altında incelenir:

1. Yaşam tarzı değişiklikleri

2. İlaç tedavisi

3. Balon ve stent uygulamaları

4. Cerrahi tedavi, yani bypass

Yaşam Tarzı Değişiklikleri

Koroner arter hastalığı tanısı alan hastalarda yaşam tarzı değişiklikleri tedavinin temel parçalarından biridir.

Önerilen başlıca değişiklikler şunlardır:

• Sigaranın kesin olarak bırakılması
• Sigara içilen ortamlardan uzak durulması
• Düzenli egzersiz yapılması
• Sağlıklı ve dengeli beslenme
• Fazla kilonun kontrol altına alınması
• Tansiyon, kolesterol ve kan şekerinin düzenli takip edilmesi
• Stresten mümkün olduğunca uzak durulması

Haftada en az üç gün, yaklaşık 45 dakika tempolu yürüyüş yapılması kalp sağlığı açısından faydalı olabilir. Ancak egzersiz programı mutlaka hastanın durumuna göre doktor önerisiyle planlanmalıdır.

İlaç Tedavisi

Koroner arter hastalığında kullanılan ilaçlar hastanın durumuna göre değişebilir. Başlıca ilaç grupları şunlardır:

• Aspirin
• Klopidogrel gibi kan sulandırıcı ilaçlar
• Beta blokerler
• ACE inhibitörleri
• Nitratlar
• Kalsiyum kanal blokerleri
• Kolesterol düşürücü ilaçlar

Bu ilaçlar hastanın klinik durumuna göre tek başına veya farklı kombinasyonlar halinde kullanılabilir. İlaç tedavisi mutlaka doktor kontrolünde düzenlenmelidir.

Balon ve Stent Uygulamaları

Uygun hastalarda koroner damarlardaki darlıklar balon ve stent işlemleriyle açılabilir. Stent, daralmış damarın açık kalmasına yardımcı olan özel bir yapıdır.

Stent takılan hastalarda işlem sonrası ilaçların düzenli kullanılması ve yaşam tarzı değişikliklerine uyulması büyük önem taşır. Doktor kontrollerinin aksatılmaması, stentin açık kalması ve yeni damar problemlerinin önlenmesi açısından gereklidir.

Bypass Ameliyatı

Bazı hastalarda cerrahi tedavi gerekebilir. Özellikle üç damar hastalığı olanlarda, sol ana koroner damarda ciddi darlık bulunanlarda ve bazı diyabetik hastalarda bypass ameliyatı önemli bir tedavi seçeneğidir.

Bypass ameliyatı, tıkalı veya daralmış damarların yerine kan akımını sağlayacak yeni damar yollarının oluşturulması işlemidir. Uygun hastalarda oldukça faydalı sonuçlar alınabilir.

Ne Zaman Kardiyoloji Uzmanına Başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden kardiyoloji uzmanına başvurulmalıdır:

• Göğüste baskı, sıkışma veya yanma hissi
• Eforla gelen göğüs ağrısı
• Nefes darlığı
• Çabuk yorulma
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü
• Diyabet, hipertansiyon veya yüksek kolesterol varlığı
• Sigara kullanımı
• Ani başlayan şiddetli göğüs ağrısı

Ani ve şiddetli göğüs ağrısı, soğuk terleme, nefes darlığı veya bayılma hissi varsa acil sağlık hizmetlerine başvurulmalıdır.

Sonuç

Koroner arter hastalığı, erken tanı ve doğru tedaviyle kontrol altına alınabilen ancak ihmal edildiğinde ciddi sonuçlara yol açabilen bir hastalıktır.

Risk faktörlerinin bilinmesi, düzenli doktor kontrollerinin yapılması, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının benimsenmesi ve gerekli durumlarda uygun tedavinin başlanması kalp sağlığını korumada büyük önem taşır.

Bu içerik bilgilendirme amacı taşır. Tanı ve tedavi için mutlaka kardiyoloji uzmanına başvurunuz.

• Dr. Cihan ALTIN*

Kardiyoloji Uzmanı